+31 6 30831488

Perfectie in islam

Als praktiserende moslim krijgen we regelmatig te horen over perfectie. Vaak omdat we op een gegeven moment leren dat het goed is voor ons om te streven naar perfectie. Maar dit betekent niet dat van ons wordt verwacht dat we in alles perfectionistisch worden of zijn. Dat is iets anders.

Er staat dat je dient te streven naar perfectie, niet dat je perfect bent. Want immers, wij zijn mensen en daardoor nooit in staat om volmaakte perfectie te bereiken in dit leven. Absolute Volmaaktheid en Perfectie is alleen voorbehouden aan onze Schepper. Hij heeft alles geschapen en heeft dit perfect gedaan. Hij vraagt wel van ons dat wij ons best doen en dat we de intentie hebben om te streven naar perfectie in onze doen en laten; zonder verwoesting te zaaien.

Het is een gunst van Allah dat wij in staat worden gesteld om de Koran te bestuderen; dit geeft ook veel inzicht hoe we de islamitische levenswijze toe kunnen passen in ons dagelijks leven. En dit bouwen we stap voor stap op. Niemand kan alles in één keer perfect doen; islam dient als het ware beetje bij beetje in je hart te groeien, zodat het zich nestelt in je gedachten en zich gaat uiten in je daden (van aanbidding).

Als je ware perfectie wilt aanschouwen, lees dan de Koran, daarin vertelt Allah (Geprezen en Verheven is Hij) jouw persoonlijk hoe Hij alles heeft gecreëerd en hoe perfect het is:

“Dat is het Boek, waarin geen twijfel is (geen twijfel=perfect), een leiding voor de Moettaqoens” (Al-Baqarah, vers 2).

“En jij ziet de bergen, waarvan jij denkt dat zij vaststaan, terwijl zij voorbijgaan als wolken. Een werk van Allah, Degene Die alle zaken nauwkeurig (perfect/volmaakt) geregeld heeft. Voorwaar, Hij is Alwetend over wat jullie doen.” (An-Naml, vers 88)

Naast onze daden (van aanbidding), hebben we ook te maken met ons karakter. Ook daarbij dienen we het beste in onszelf naar boven te halen:

De Profeet (vrede zij met hem) zei: “Ik ben slechts gestuurd om de goede karaktereigenschappen te perfectioneren.” (Al Bukhari)

Wil je meer lezen over het streven naar perfectie (of beter gezegd uitmuntendheid) als het gaat om je daden van aanbidding? Lees dan dit artikel.

Perfectie in dit leven

Nu kun je in dit leven last krijgen van een verstikkende vorm van perfectionisme, dan streef je niet langer naar perfectie maar wordt perfectie een doel op zich.

Hoe merk je dit? Doordat je gedachtes hebt en gedrag vertoont, waardoor jij onzeker wordt en je jouw zelfvertrouwen ondermijnt. Je stelt doelen die niet haalbaar zijn en vaak ook niet realistisch en je bent niet langer in staat om voldaan en tevreden te zijn met dat wat je doet. Het wordt steeds moeilijker om zaken voor elkaar te krijgen.

Ik geloof erin dat woorden een bepaalde energie in zich dragen en de ware aard van je gedachten tonen. Laten we kijken naar het woord perfectie en de synoniemen:

Voortreffelijkheid, volmaaktheid, superioriteit, volkomenheid, uitstekendheid.

Als je deze woorden op je laat inwerken, wat doen ze dan met je? Word je er blij van? Daagt het je uit om iets te doen? Heb je het gevoel dat je zult slagen? Waarschijnlijk twijfel je. Want ergens, diep in je hart, zul je wel beseffen dat het onmogelijk is om iets volmaakt te doen. Er blijft altijd iets om naar te streven. Er kan altijd iets fout gaan. Toch komt het vaak voor dat we groot worden met het idee dat het alleen telt als je iets uitstekend doet. Alleen een 10 is goed genoeg. Of misschien zelfs niet eens een 10…

Als je middelmatig (of minder) presteert dan volmaakt, kun je daar last van hebben, vooral als je jong bent. Je krijgt dan het gevoel dat je niet goed genoeg bent. En dat is vaak het begin van het streven naar perfectionisme.
Het ontstaat als mensen in je omgeving je alleen belonen als je iets heel erg goed doet (bij voorkeur uitstekend, een tien!) en je eigenlijk niet waarderen als je dingen ‘gewoon’ goed doet. Bovendien: als er iets mis gaat, je maakt een fout of je hebt ergens last van, dan is er vaak geen of onvoldoende aandacht. Of je wordt afgestraft.

Omdat je zelf weinig of geen vertrouwen meer hebt in je eigen kunnen, ga je op zoek naar goedkeuring van anderen. Dan pas voel jij je gewaardeerd. Je wordt immers door de ander beloond als je een prestatie van formaat levert.
Het wordt dan heel belangrijk wat anderen van je denken en daarmee ontstaat ook een valkuil; als een ander iets vindt van jou, dan voel jij je zo kwetsbaar dat je dit niet aankunt; kritiek doet heel erg pijn en komt hard binnen. Daardoor ga je nog meer je best doen om perfect te zijn. En zo zit je voor je het weet in een vicieuze cirkel en geniet je niet langer aan het leven. Jezelf accepteren lukt ook niet meer. Je probeert te overleven en jezelf te handhaven. Waarbij je vaak het plezier verliest om iets te ondernemen.

Je leer alles af te meten aan de hand van resultaten en niet meer aan de hand van je inzet. Het pijnlijkste is dat jij vergeten bent dat je het resultaat niet in de hand hebt, dat is aan Allah voorbehouden. Je inzet daarentegen kun je wel beïnvloeden!

Perfectie en gedrag

Als je perfectionistisch bent geworden, zul je een aantal kenmerken herkennen:

– Je zult bang worden te worden afgewezen. Je vindt zelf dat je zoveel tekortkomingen hebt dat het onmogelijk is om jezelf te tonen aan de ander. Want stel je voor dat men jou afwijst? Perfectie helpt je dan om jezelf te beschermen.

– Je ontwikkelt een angst om te falen. Als je doelen stelt en het resultaat is niet wat je verwacht (en dat is het nooit), dan zie je dat als een persoonlijk falen en ga je jezelf straffen.

– Je wilt geen fouten maken. Een fout maken is iets afschuwelijks. Een fout is iets anders dan falen als persoon, maar dat verschil herken je niet meer. Je stopt je ontwikkeling als mens door het de hele tijd op ‘veilig’ te spelen.

– Je verliest het perspectief. Omdat alles perfect moet zijn, is ook alles al snel mislukt. Je kunt een fantastische taart hebben gebakken, maar als een paar druppels chocolade op de verkeerde plek zijn beland, is de hele taart mislukt. En daarbij voel jij je ook een mislukt taartje en vertel je jezelf hoe waardeloos je bent.

– Je bent nooit klaar. Je ‘moet’ telkens van alles. Logisch want niets is goed genoeg. Je hebt geen idee meer waarom je doet wat je doet en of dit werkelijk nog iets is wat je wilt en nodig hebt.

– Jij bent gemaakt voor pech. Iedereen leidt een mooi leven volgens jou. Alles gaat hun gemakkelijk af en men straalt van geluk en zelfvertrouwen. Terwijl jij doorsukkelt van de ene mislukking naar de andere.

Als je dit allemaal zo leest, dan begrijp je ondertussen denk ik wel dat het best zwaar is om voor deze levenswijze te kiezen. Echt leuker wordt het er niet van toch? Want je zult nergens tevreden over zijn; niet over jezelf, je gedachten of je daden, maar ook niet over anderen. Er is altijd reden voor teleurstelling, zorg en stress.

Loslaten van resultaat en inzet belonen

Pas als je dat erkent en jezelf toestemming geeft om dit te voelen, dan pas kun je op weg naar heling. Naar het loslaten van het verantwoordelijk willen zijn voor het resultaat en terug naar dat wat jij wel kunt beïnvloeden: je inzet. En als je kijkt naar inzet, kun je ook een aantal woorden koppelen over hoe je jouw inzet kunt verwoorden:

Goed, bevredigend, akkoord, oké, tof, Alhamdulillah, fijn, gaaf, in orde, solide, betrouwbaar, gepast.

Dan wordt alles ineens veel overzichtelijker en krijg je hoop dat je jouw doel als een succes kunt bestempelen; niet op basis van het resultaat, maar omdat je inzet dit keer tof was. Dat is pas iets om tevreden over te zijn, ongeacht het resultaat! Je buigt de gedachte om van resultaat naar een positieve overtuiging over je inzet.

Je leert om:

– Kleine stappen te nemen die haalbaar zijn en reëel. Je gaat kijken naar wat jij nodig hebt (niet wat een ander van je vraagt). Je weet wat je kunt en ook wat je niet kunt, zodat je niet een te hoge doel nastreeft.

– Te beseffen dat perfectie niet het doel is, maar het streven naar perfectie. Je weet sneller wanneer je moet stoppen, omdat je succes goed genoeg is voor dat moment. Want je inzet klopte.

– Hulp te vragen aan iemand die je volledig vertrouwt en die je kan vertellen wanneer je weer ‘doorslaat’. Want je weet dat nieuwe gewoontes aanleren nu eenmaal met vallen en opstaan gepaard gaan.

– Je niet meer te focussen op de uitkomst. De weg ernaar toe is vele malen interessanter. Je geeft je zelf ruimte om het pad te lopen en te zien waar het uitkomt in plats van te fixeren op een einde die er misschien niet is.

– Je angsten in het licht te zetten. Zodra ze opkomen ga je ze niet onderdrukken maar ga je ze bestuderen. Kijken wat ze je willen vertellen. Zodat ze steeds kleiner worden en allicht volledig oplossen. Een angst vertelt je als je weer te ver bent gegaan.

– Jezelf toe te staan om fouten te maken. Je beseft dat Allah (Geprezen en Verheven is Hij) al heeft gezegd dat niemand zonder fouten is en dit er niet zozeer toe doet. Wat ertoe doet is of jij je tot Hem keert als het fout gaat. Daarnaast kun je leren van je fouten, het helpt je in je ontwikkeling.

– Te begrijpen dat niet alles wat kan, ook nu moet. Je gaat leren in te schatten wat echt belangrijk is in dit leven en wat je wel en niet nu wilt doen.

– Te snappen dat een klein subdoel behalen ook een mooi resultaat is waar je dankbaar voor mag zijn.

Blijf je het lastig vinden om je gedrag en je overtuigingen aan te veranderen en nieuwe keuzes te maken? Dan kun je altijd dieper ingaan op jouw persoonlijke situatie via coaching.

Moge Allah jouw inzet belonen en je een passende resultaat geven waar jij dankbaar voor bent en van kunt genieten! Ameen.


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *